| DVD09 |
PASTORALE
1943
NL 1978 K-127 minuten
Regie: Wim Verstappen
met: Frederik de Groot (Johan Schults=Schulz), Renée Soutendijk (Marie
Bovenkamp), Hein Boele (Arie Cohen Kaz), Bernhard Droog (Henri
Poerstamper), Geert de Jong (Mies Evertse), Leen Jongewaard (Eskens),
Pieter Lutz (Mertens), Sacco van der Made (Ballegooyen), Coen
Flink (Hammer), Bram van der Vlugt (Van Dale), Sylvia Kristel (Miep
Algera), Rutger Hauer (August Schulz), Pim Vosmaer (Jan in 't
Veld), Paul Röttger (Van Waveren), Wim Dröge (Griekspoor), Jaap
van de Merwe (Bovenkamp), Manon Alving (vrouw Bovenkamp), Guy
Baltus, Davy Baltus (jongens Bovenkamp), Onno Molenkamp (Geert),
Maartje Seijferth (Jans), Liane Saalborn (juffrouw Schölvink),
Dick van den Toorn (Piet Poerstamper), Peter Römer (Kees
Poerstamper), Femke Boersma (vrouw Poerstamper), Jaap Stobbe (Wim
Uden), Gustav van den Heuvel (Dick, verloofde van Miep), Broes
Hartman (directeur HBS), Geert Pieterse (leraar), Hertje Peeck
(lerares in het zwart), Diana Dobbelman (blonde lerares), Ingeborg
Uyt den Bogaard (zwartharige lerares), Janneke Oudendijk (jonge
lerares), Els Ingeborg Smits ('vrouw van Van Dale'), Wim Wama
(veerman), Ulrich von Dobschütz (Braun, luchtmachtofficier),
Maarten Spanjer (jongen in gang gevangenis), Ineke Cohen (vriendin
Cohen), Jan Wegter (SD'er achter tafel A'dam), Michiel Drommel (SD'er
op trap A'dam), Pieter Groenier (Nederlander in SD gebouw
Doornwijk), Lutz Moik (Duitse ondervrager Van Dale), Mircea
Krishan (zwaargebouwde Duitse officier), Winfried Lüneman (man
die Schults arresteert), Udo Weinberger (dikke wachtmeester),
Lothar Wasem (boze wachtmeester), Karl Hartman (wachtmeester bij
kapster), Wim Hogenkamp (hoge SS officier in Binnenhof), Klaus Götte
(Duitser in telefooncentrale), Truus Dekker (dame bij drogist),
Jelle Balder (eerste man in regenjas), Andrea Fiege (meisje
distributiekantoor), Marijke Kleyn (verpleegster), Gustav v.d.
Heuvel (vriend van Miep Algera-man met baard), Celia van den
Boogert, Walter van Canoy, Sies Foletta, Theo de Groot, Mies
Kohsiek, Theo de Neff, Ellen Röhrman, Bob van Tol, Cor Witschge,
Joop Wittermans
Scenario: Wim Verstappen, naar het boek 'Pastorale 1943' van Simon
Vestdijk uit 1948. Een stadje in midden Nederland in 1943. De
Duitsers zijn de baas. De plaatselijke drogist Poerstamper is lid
van de NSB. De plaatselijke pianostemmer, bloemenkweker,
restauranthouder en de directeur van het distributiekantoor zitten
in het verzet, evenals een ingenieur en de leraar Duits van de
HBS, Schulz (hij noemt zich nu Schults en heeft zich voorgenomen
geen vrouw aan te raken zolang de Duitsers Nederland bezet
houden). Dit verzet houdt in: onderduikadressen versieren en
bruggen en bunkers aan Engeland doorseinen. De lerares Engels, een
collega van Schulz, is volgens iedereen fout, want zij houdt het
met een Duitse officier. Later blijkt dat zij in bed kostbare
gegevens voor de ondergrondse lospeutert. Op een
onderduikboerderij loopt het op een gegeven moment uit de hand.
Marie, de dochter des huizes, die het een lange tijd heeft gedaan
met een jonge onderduiker, legt het aan met de zoon van
Poerstamper. Omdat ze hiervoor met name door de onderduiker Cohen
wordt getreiterd, verklikt zij aan pa Poerstamper dat er
onderduikers op de boerderij van haar ouders zitten. Maar
Poerstamper geeft deze informatie niet door aan de Duitsers, uit
vrees voor represailles van de ondergrondse. De jonge onderduiker,
die van Marie de bons heeft gekregen, meldt zich voor de
Arbeitseinsatz en verraadt bij die gelegenheid zijn vroegere
onderduikadres. Er volgt een inval. Iedereen wordt weggevoerd en
de boerderij wordt in de as gelegd. Aangezien Marie vlak voordat
ze werd afgevoerd heeft geroepen dat Poerstamper haar had beloofd
dat haar ouders en de boerderij ongemoeid zouden worden gelaten,
besluiten de verzetsmensen dat Poerstamper de verrader is en dus
geliquideerd moet worden. Zulks geschiedt, zij het vanwege
verregaand amateurisme pas in tweede termijn. Als represaille
fusilleren de Duitsers vier gijzelaars. Als Schulz de avances van
een verklikster afwijst, zorgt deze ervoor dat hij in de
Scheveningse gevangenis, het Oranje-hotel, terechtkomt. Dankzij
zijn broer, die carrière maakt bij de SS, komt Schulz vrij. Twee
jaar later zou Nederland worden bevrijd. Muziek: Robert Heppener.
Camera: Marc Felperlaan. Producent: Frans Rasker. Decor: Cor
Hezemans, Roland de Groot. Montage: Jutta Brandstaedter.
Oorlogsthematiek: verzet. Debuut van Renée Soutendijk. In de
Engels ondertitelde kopie wordt nadrukkelijk vermeld dat hoewel
Duits en Nederlands verwante talen zijn, de volken verschillend
van aard zijn. In tegenstelling tot wat de film toont zijn kersen
nooit op de bon geweest. Houten Ifacs-trofee voor de beste lange
film op het festival van San Antonio in 1981. Zeer goed ontvangen
bij de Nederlandse pers. FID 1978: "Verstappen heeft met
PASTORALE 1943 een ongemeen boeiende film afgeleverd: strak in z'n
vorm en relevant qua inhoud. (...) Verstappens verdienste is dat
hij nergens over de schreef gaat en weliswaar de Heilige Koe, die
het verzet voor talloze mensen is (geworden) relativeert, maar
geenszins ridiculiseert. Hij brengt personages op het doek, die
zowaar karakters hebben. Personen die in hun enghartigheid,
lafhartigheid en heldhaftigheid niet alleen de avonturiers van
Verhoeven's SOLDAAT VAN ORANJE maar ook de 4 mei-Olympiërs van
Rotha's DE OVERVAL voorbijstreven in knulligheid, aandoenlijkheid,
goedwillendheid en bekrompenheid, angstigheid en bevlogenheid:
kortom in herkenbare menselijkheid. Haanstra maakte ALLEMAN,
Verstappen PASTORALE 1943." In 'Skoop' nummer 3 van 1978 (p.
3-5) bekritiseert W.F. Hermans de film in het artikel 'Had Hitler
toch gelijk?'. 337.035 bezoekers.
Première: 20 april 1978
|