| DVD33 |
IN
DE SCHADUW VAN DE OVERWINNING
NL 1986 K-109 minuten
Regie: Ate de Jong
met: Jeroen Krabbé (Peter van Dijk), Edwin de Vries (David
Blumberg), Marieke van der Pol (Hansje), Linda van Dijck (Sanne),
Rijk de Gooyer (Vos), Ton Lutz (verzetsman-arts), Tom Jansen (Kohler),
Hein Boele (Schwarz), Filip Bolluyt (Paul), Gijs Scholten van
Aschat (Gerard), Sjoerd Pleysier (Leendert Daansen), Lineke
Rijxman (Rebecca Blumberg), Eric van der Donk (Blok), Benthe
Forrer (Lisa Blok), Carl van der Plas (Berenstein), Allard van der
Scheer (Appelboom), Trudy Labij (Lena van Dijk), Dik Boutkan (Romcke),
Lex de Regt (bewaker Johnsma), Tim Beekman (Dees), Cor Witschge
(agent), Martin Schwab (Martin), Hans Holtkamp (chauffeur), Diane
van Kolck (mevrouw Blok), Raymond van Bentum (baby Lies)
Scenario van Ate de Jong in samenwerking met Edwin de Vries.
Amsterdam, najaar 1942. Een groepje verzetsstrijders (waaronder
kunstenaar Peter van Dijk) weet het gebouw van het
bevolkingsregister binnen te dringen en er brand te stichten. De
Duitse bezetters zijn woedend en houden als represaille een razzia
waarbij 250 joden opgepakt worden. De 'emigratie-deskundige'
Blumberg, zelf ook een jood, weet via een lijst een aantal mensen
nog te redden van het transport. In de ogen van de Duitsers maakt
Blumberg zich echter verdacht. De Duitsers arresteren een arts; de
leider van het verzetsgroepje. Een poging om hem te bevrijden
mislukt, omdat hij zit vastgeklonken. Peter van Dijk is gedwongen
om de dokter dood te schieten om te voorkomen dat hij zal
doorslaan. Na de arrestatie-golf laat Peter zijn gezin
onderduiken. Zelf verdwijnt hij ook een tijdje uit het zicht. Hij
heeft het moeilijk met het feit dat hij de dokter (en zijn beste
vriend) dood moest schieten, maar Sanne (verzetsstrijder en
marconiste) troost hem. Ze worden verliefd op elkaar, tot grote
woede van Hansje (ook een verzetsstrijdster), de vorige vlam van
Peter die zwanger van hem is. Uit Londen krijgt het groepje de
opdracht om er achter te komen wie Blumberg is en wat hij in zijn
schild voert. Via Vos (een louche zwarthandelaar wiens sympathieën
echter eerder bij het verzet dan bij de Duitsers liggen) komt
Peter met Blumberg in contact. Deze is in de problemen geraakt
omdat de Duitsers zijn verzinsels (waarin sprake is van een Duitse
generaal die een aantal joden in veiligheid wil brengen) niet meer
geloven. Blumberg wil dat Peter een baron speelt die zich voordoet
als Blumbergs contactpersoon met de Duitse generaal. Peter weigert
aanvankelijk, maar wanneer zowel Sanne als Hansje bij een overval
gearresteerd worden, ziet hij in de vermomming een gelegenheid om
de gevangenis in te komen om ze te bevrijden. De Duitsers geloven
hun verhaal echter niet en ook Blumberg komt in de gevangenis. Op
Oudejaarsavond slagen Peter, Hansje en Sanne er inderdaad in (met
behulp van buiten) om uit de gevangenis te ontsnappen. Peter wordt
daarbij in zijn been en in zijn rug geschoten. De lijst van
Blumberg is nu niets meer waard en ook Blumberg wordt op transport
gesteld. De Duitsers vinden de schuilplaats van Peter en bij de
overval wordt Sanne neergeschoten. Peter blaast het huis op met
zichzelf en een hoge Duitse officier erbij. Blumberg krijgt toch
nog een laatste kans om een aannemelijk verhaal te verzinnen voor
de Duitsers. In de zomer van 1943 wordt het kind van Hansje en
Peter geboren. Muziek: Hennie Vrienten. Producent: Matthijs van
Heijningen. Camera: Eddy van der Enden. Montage: Ton Ruys. Licht:
Cor Roodhart. Geluid: Victor Dekker. Oorlogsthematiek:
collaboratie, verzet. Aanvankelijk zou de film gaan over de
omstreden figuur Weinreb, maar door de complexiteit van de materie
bleef Ate de Jong keer op keer steken in de verschillende versies
van het scenario. Eerst toen was besloten om nog een andere
historische figuur tegenover Weinreb te plaatsen kwam er schot in
de zaak. Weinreb (in de film genaamd Blumberg) ontmoet een
verzetsheld die veel lijkt op de historische verzetsstrijder en
kunstenaar Gerrit-Jan van der Veen (in de film Peter van Dijk). In
werkelijkheid hebben zij elkaar nooit ontmoet. De hele film speelt
zich af temidden van van 20ste-eeuwse architectonische
meesterwerken (Nieuwe Zakelijkheid, van onder andere Berlage,
Dudok en Roodenburg). Art direction: Ben van Os en Jan Roelfs. Ate
de Jong en Matthijs van Heijningen boden Huub Stapel de hoofdrol
aan, maar het werd een paar weken voor het draaien toch
mede-scenarioschrijver Edwin de Vries. Huub Stapel daarover in een
interview in 'de Volkskrant' d.d. zaterdag 10 juli 1999: 'Ik begin
nog te huilen als ik eraan denk. Het is zó onrechtvaardig,
doodleuk een telefoontje dat het niet doorgaat. Kan ik iemand
nooit vergeven. Nooit. Ik had me zeker een maand op die rol
voorbereid. Het dagboek [van Weinreb] is alleen al drieduizend
bladzijden. Ook al is Ate de allerlaatste filmer op aarde, dan nog
ga ik liever in een broodjeszaak werken. Ik heb hem toen gezegd:
"Uit mijn buurt blijven, jij. Anders trek ik je kop d'r
af". Ik moet me nog steeds inhouden als ik hem zie'. De
meeste critici vonden de fragmenten rond Blumberg en het acteren
van Edwin de Vries veel interessanter en dramatisch gezien sterker
dan de scènes rond het tweedimensionale karakter Peter van Dijk (Jeroen
Krabbé). Matig succes in de Nederlandse bioscopen. De film is
verkocht naar Spanje en enkele Latijns-Amerikaanse landen.
Première: 16 januari 1986
|